كرده هزاران نوع روئيدنى و نعمتها را به همه تحويل مىدهد ، اينها كارى است كه حتى دست بشر نيز در آنها دخالتى ندارد ، عجبا ! ! ! كَذلِكَ تُخْرَجُونَ در رابطه با معاد است كه در آخر سورهء « حجر » به تفصيل بيان شده است . 12 - وَ الَّذِي خَلَقَ الْأَزْواجَ كُلَّها وَ جَعَلَ لَكُمْ مِنَ الْفُلْكِ وَ الْأَنْعامِ ما تَرْكَبُونَ آيه گذشته در رابطه با روئيدنيها بود ، اين آيه ظاهرا در رابطه با انواع حيوانات است اعم از حيوان ، پرنده ، خزنده ، حشرات و غيره ، كه خلقت آنها نيز از دلائل بارز وجود خدا و علم و قدرت و تدبير اوست . واقعا با كدام الفاظ مىتوان عظمت و قدرت خدا را در خلقت اينهمه اصناف حيوان مجسم نمود ؟ ! ، اينها همه در ذات خود از لحاظ اعضاء وجود ، كامل و قابل بقا آفريده شده‌اند كه مىتوانند زندگى كنند و نسل بگذارند ، و همه به فنون زندگى خود هدايت شده‌اند ، براى نمونه ، زندگى و عمل زنبور عسل را در نظر بياوريد . در آخر آيه به چهارپايانى كه در سوارى به كار مىروند اشاره شده است كه يكى از موارد مفيد خلقت آنهاست . نسبت كشتى به خدا با آنكه دست بشر در آن كار كرده است مانعى ندارد ، زيرا همه چيز كشتيها از خداست ، بشر نيز مصنوع خداست ، النهايه بشر در خلقت خدا واسطه است . 13 - لِتَسْتَوُوا عَلى ظُهُورِهِ ثُمَّ تَذْكُرُوا نِعْمَةَ رَبِّكُمْ إِذَا اسْتَوَيْتُمْ عَلَيْهِ اشاره به شكر نعمت است ضمير « ظهوره » راجع به ماء موصول در ما تَرْكَبُونَ مىباشد ، گويى بعد از سوار شدن نعمت بودن آنها بسيار متجلى مىشود ، « ما » شامل چهارپايان و كشتى هر دو است .